Warszawskie Centrum Innowacji Edukacyjno - Społecznych i Szkoleń (WCIES) placówka doskonalenia nauczycieli, zorganizowało szkolenie dla 90-ciu warszawskich metodyków na temat otwartych zasobów edukacyjnych. Szkolenie odbyło się 5 marca. Prowadził je Jarosław Lipszyc.

Szkolenie obejmowało wprowadzenie do otwartych zasobów edukacyjnych, podstawy prawa autorskiego i otwartego licencjonowania treści oraz wprowadzenie do problematyki domeny publicznej. Kluczowym elementem szkolenia był przegląd serwisów otwartych zasobów edukacyjnych oraz porady praktyczne z wyszukiwania i wykorzystywania dostępnych na wolnych licencjach treści edukacyjnych.

Każdy z uczestników szkolenia otrzymał egzemplarz Przewodnika po otwartych zasobach edukacyjnych opracowanego na zamówienie WCIES.

Pobierz Przewodnik po Otwartych Zasobach Edukacyjnych (PDF 2,4 MB).

Program konferencji przedstawia 3. części spotkania. Podczas otwarcia Edwin Bendyk spróbuje odpowiedzieć na pytanie czy społeczeństwo informacyjne musi być otwarte. Jarosław Lipszyc przedstawi strategie otwartego dostępu w Polsce i na świecie. Druga cześć konferencji to debata ekspercka na temat organizacji domeny publicznej w Polsce. Zostaną poruszone kwestie otwartej nauki i edukacji, digitalizacji zasobów bibliotecznych oraz otwartego dostępu do informacji sektora publicznego. Część trzecia to debata polityczna, w której udział wezmą  Michał Boni, Katarzyna Hall, Barbara Kudrycka, Jerzy Miller, Piotr Ł. J. Andrzejewski, Andrzej Celiński.

Zgłoszenia udziału w konferencji należy przysłać na adres mailowy: instytutobywatelski(at)platforma.org lub telefonicznie pod numerem 510 154 813 (Marzena Haponiuk).

Miejsce i czas konferencji: 1 marca, godz. 10.30-15.00. Aula A Collegium Civitas, Pałac Kultury i Nauki, XII p.

Na stronie Wikimedia Polska 2010 jest już wstępny program spotkania. Pierwszy dzień konferencji jest zaplanowany w przeważającym stopniu na dyskusje. Odbędzie się panel dyskusyjny dot. działalności SWPL w dalszej perspektywie - pomysły, koncepcje, sposoby budowania zespołów oraz Walne Zebranie Stowarzyszenia. Dzień drugi to głównie wykłady i warsztaty.

Na stronach konferencji otwarta jest także lista uczestników, na której można deklarować swój udział.

Konferencja jest skierowana głównie do osób, które już realizują projekty Wikimedia, związanych z problematyką wolnego oprogramowania w społeczeństwie informacyjnym, jak i wszystkich, którzy nie znają projektów Wikipedia, a chciałyby przyłączyć się do społeczności. Dla tej ostatniej grupy przewidziane są warsztaty w drugim dniu spotkania. Konferencja to idealny czas na rozwijanie społeczności projektów Wikimedia, wymianę doświadczeń oraz inspiracja dla nowych projektów.

Wikimedia Polska 2010 obędzie się w Zachęcie Narodowej Galerii Sztuki. Spotkanie rozpocznie się o godz. 10:00 27 marca, a zakończy ok. godz. 15:00 28 marca.

Z ważniejszych rzeczy, nad którymi dyskutowano i pracowano podczas warsztatów, a które mogą być interesujące dla czytelników naszego bloga:

• Kalkulatory Domeny Publicznej: stan, plan dalszej pracy. Z analizy wynika, że już dla 10. krajów Unii zostały opracowane kalkulatory, dostosowane do narodowych systemów prawnych; dla kolejnych 8. krajów istnieje duża szansa na ich opracowanie na najbliższych kilku miesiącach. Natomiast mocne fachowe wsparcie jest potrzebne podczas prac dla Cypru, Litwy, Słowacji, Luxemburga, Słowenii oraz Danii.

• Jill Cousins z European Digital Library Foundation mówił o ostatnich pracach w odniesieniu do licencjonowania treści Europeana, zbioru ponad 6 milionów zdjęć, tekstów, nagrań dźwiękowych i wideo. W szczególności mówił o bibliotekach i organizacjach kultury w kontekście uwolnienia zasobów cyfrowych do domeny publicznej lub udostępniania ich na otwartej licencji.

• Paul Keller i Lucie Guibault zaprezentowali swoje prace dotyczące niedawno opublikowanego Manifestu Domeny publicznej - omówili przesłanki stojące za Manifestem, jego genezę oraz przegląd głównych zasad i zaleceń. W chwili pisania Manifestu, został podpisany przez ponad 50 organizacji i 1800 osób.

• Francesco Fusaro z Komisji Europejskiej DG ds. Badań Naukowych mówił o inicjatywach UE do wspierania otwartego dostępu do publikacji naukowych i danych.

• Patrick Peiffer dał znakomitą prezentację na temat opcji licencjonowania informacji bibliograficznych. W szczególności zasugerował, że stosowanie licencji CC  BY-SA, która pozwala na komercyjne ponowne wykorzystanie, umożliwi interoperacyjność  projektów jak Wikimedia Commons czy Wikipedia. Byłby to duży krok naprzód, jeśli biblioteki Europeana i inne instytucje zaczną działać jak Biblioteka CERN Biblioteka, która otworzyła swoje metadane.
  
• Mathias Schindler mówił o narzędziach opracowanych przez Wikipedystów, które wykorzystują otwartego dane bibliograficzne.

Na podstawie: Open Knowledge Foundation Blog

Gubernator Kalifornii podkreśla, że rozszerzenie inicjatywy o kolejne podręczniki to przede wszystkim korzyść dla uczniów stanowych szkół, którzy będą mogli korzystać z wysokiej jakości materiałów edukacyjnych bez konieczności wnoszenia jakichkolwiek opłat za dostęp do nich.

Podręczniki zostaną ocenione przez California Learning Resource Network (CLRN) według standardów obowiązujących w Kalifornii dostępnych na stronie CLRN.  W odróżnieniu od pierwszego etapu projektu, tym razem podręczniki będą recenzowane i ocenianie w trybie ciągłym, co oznacza przyspieszenie procesu publikacji, a tym samym korzystania z podręczników.

Przeczytaj także:

USA: Kolejny krok w stronę wolnych podręczników

Wolne podręczniki w kalifornijskich szkołach

USA: Projekt senackiej ustawy o otwartych podręcznikach

Poniżej zamieszczamy pełną relację z konferencji:

Oraz wystąpienie Jarosława Lipszyca na temat idei otwartych zasobów edukacyjnych w Polsce i na świecie.

Zachęcamy także do obejrzenia wystąpień innych prelegentów, szczególnie wykładu profesora Włodzisława Ducha o “Otwartej nauce”.

Wśród argumentów, dla których nie należy stosować licencji z warunkiem NC, znalazły się:

1. Trudności z precyzyjnym zdefiniowaniem samego warunku w kategoriach prawnych – stąd wykorzystanie dzieł na  licencjach z warunkiem NC, oprócz zastosowań, które i tak są legalne w ramach dozwolonego użytku zawartego w prawie autorskim, jest niemal zawsze problematyczne.

2. Warunek niekomercyjnego użycia nie zabezpiecza przed komercyjnym użyciem na które zezwala prawo w ramach dozwolonego użytku.

3. Warunek NC może uniemożliwić skuteczną dystrybucję naszego dzieła w miejsca, w które byśmy chcieli aby dotarło.

4. Warunek niekomercyjnego użycia może bezpośrednio zaszkodzić w rozwoju projektu. Blokuje możliwość zastosowania modeli samo-finansowania się projektów otwartej edukacji i kultury.

5. Ograniczania lub nawet blokowanie możliwości zarabiania na własnej twórczości. Jeśli stanowi ona dodatkowo część większej całości, autor nie będzie mógł czerpać korzyści finansowych, ponieważ będzie to wymagało zgody pozostałych współautorów.

Końcowym zaleceniem i jednocześnie alternatywą dla warunku NC są wolne licencje (copyleft). Warunki tych licencji pozwalają dzielić się twórczością, zezwalać na bezpłatny dostęp dla każdego i jednocześnie nie zamykają drogi przed zarabianiem na jego dystrybucji na etycznie akceptowalnych zasadach.

Publikowanie utworów na licencjach CC nie wymaga rejestrowania się gdziekolwiek, ani podpisywania jakichkolwiek dokumentów. Podpisanie umowy jest jednak często zalecane w celach dowodowych lub nawet wymagane przez rozmaite podmioty zajmujące się publikowaniem utworów, jak osoby prowadzące portale internetowe, wydawcy itp. (takie podmioty muszą dysponować stosownymi dokumentami stanowiącymi podstawę nabycia licencji, wypłacenia wynagrodzenia itd.).

Jest wiele sposobów na zawieranie tego typu umów. W najprostszym wariancie strony mogą po prostu podpisać dokument zawierający krótkie oświadczenie, że twórca udziela wskazanemu licencjobiorcy licencji na postanowienia wskazanej licencji CC (wydruk pełnego tekstu licencji może stanowić załącznik do takiego dokumentu). W tym wariancie, bez dodatkowych postanowień umowy twórca nie będzie miał podstaw do uzyskania wynagrodzenia za udzielenie licencji, gdyż licencje CC są udzielane nieodpłatnie.

Może też dojść do udzielenia przez twórcę licencji w umowie o dzieło, na podstawie której wydawca zamawia stworzenie utworu. Licencja taka może wprost określać, że stosuje się postanowienia wskazanej licencji CC. Twórca może wtedy uzyskać wynagrodzenie za wykonanie dzieła, a sama licencja na to dzieło zostanie udzielona nieodpłatnie.

Można również udzielić licencji o indywidualnie wynegocjowanych postanowieniach, na podstawie której wydawca uzyska za wynagrodzeniem prawo m.in. do udzielania zgodnych z CC sublicencji odbiorcom utworu (np. użytkownikom portalu). W interesie twórcy, który chce aby jego utwory były dostępne na licencjach CC, leży aby wydawca był jednocześnie zobowiązany do udzielania sublicencji zgodnych z CC. Przygotowaliśmy przykładowy wzór takiej umowy dla osób, które chciałyby się zorientować w jaki sposób można uregulować te kwestie. Należy jednak pamiętać, że ten wzór nie musi pasować do każdej sytuacji. Kwestie te można uregulować zależnie od potrzeb konkretnych stron.

Wzór umowy dostępny jest w formacie odt i rtf oraz na stronie o Nas - Dokumenty KOED-u.

Celem Manifestu jest zwiększenie świadomość na temat Domeny publicznej i związanych z nią szans dla rozpowszechniania wiedzy i kultury. Dokument przypomina, że dobro publiczne często uważane z ‘niczyje’ należy do każdego obywatela z osobna, dlatego należy go bronić.

W dokumencie przedstawiono zarówno ogólne zasady, jak i kluczowe kwestie dotyczące Domeny publicznej. Zapisy Manifestu zawierają również rekomendacje zapewniające ochronę Domeny publicznej oraz jej funkcjonowania Według założeń Manifestu Domena publiczna jest zasadą, a ochrona przez prawo autorskie wyjątkiem. Manifest w szczególności dotyczy znaczenia Domeny publicznej dla edukacji, dziedzictwa kulturowego oraz badań naukowych.

Powstanie Manifestu jest powiązane z Dniem Domeny Publicznej (który od dwóch lat jest organizowany także w Polsce przez Koalicję Otwartej Edukacji [czytaj o obchodach na polskiej stronie Dnia Domeny Publicznej]).

Manifest został już podpisany przez szereg instytucji oraz grupę indywidualnych sygnatariuszy. Zapraszamy do podpisywania Manifestu i przyłączenia się do grupy popierającej Manifest na Facebooku.

Koalicja Otwartej Edukacji angażuje się w tłumaczenie tekstu Manifestu na język polski. Tłumaczenie będzie dostępne na strona Manifestu w zakładce Translations.

W tym roku, już po raz piąty otwarta wiedza w ujęciu interdyscyplinarnym będzie tematem dyskusji, prezentacji i warsztatów.  Otwarta wiedza to duży potencjał społeczny i ekonomiczny na wielu płaszczyznach funkcjonowania społeczeństwa informacyjnego, zaczynając od działań rządowych, naukowo-badawczych, poprzez kulturę, kończąc na technologii. Otwieranie dostępu do treści i danych może w znaczący sposób zwiększyć ich ponowne wykorzystanie, podnieść poziom przejrzystości, jak również wpłynąć na rozwój innowacyjnych rozwiązań oraz podniesienie jakości życia społecznego.

Ten rok, według organizatorów konferencji, to duże wyzwanie. Powstało wiele projektów bazujących na idei otwartości dostępu do wiedzy. Obok takich projektów jaki Wikipedia, OpenStreeMap czy Human Genome Project, rządy wielu państw podjęły decyzję otwierania danych (ostatnio UK, Francja). W środowisku akademickim obserwujemy z kolei coraz bardziej dynamiczny ruch otwartej nauki i otwartych danych oraz zasobów edukacyjnych. A wszystko poparte dodatkowo powstawaniem rozwiązań technologicznych, które pozwalają na łatwy dostęp do danych, dzielenie się i współpracę. Celem Open Knowledge Conference jest podtrzymanie tych tendencji.